Kylian Mbappe từng tỏa sáng rực rỡ đến mức bóng đá thế giới dường như đã cạn kiệt mọi mỹ từ để nói về anh. Mbappe đã chinh phục hầu hết danh hiệu khi còn quá trẻ. Chỉ duy nhất một danh hiệu mà anh chưa thể chạm vào, đó là Champions League.
Mbappe là một phần trong kế hoạch đầy tham vọng của PSG. Giới chủ Qatar đã đổ vào PSG số tiền khổng lồ chỉ với mục tiêu vô địch châu Âu. Nhưng sau nhiều năm, đó mãi là giấc mơ dang dở.
Sau nhiều năm gục ngã ở Champions League, Mbappe rời PSG để chuyển đến Real Madrid, đội bóng mà anh tin sẽ giúp mình hoàn thành bộ sưu tập danh hiệu. Nhưng cho đến nay, anh đang ngập trong cơn khủng hoảng của Los Blancos.
Dù ghi đến 85 bàn sau 100 trận cho Real Madrid, sự hiện diện của Mbappe vẫn khiến CLB Hoàng gia gặp nhiều vấn đề về chiến thuật. Los Blancos chưa bao giờ thật sự tìm được sự cân bằng khi anh có mặt trên sân. Ngay từ những trận đầu mùa, hệ thống tấn công của Real đã bộc lộ sự chồng chéo, khi thường xuyên dẫm chân các đồng đội vì xu hướng đá rộng và luôn muốn nhận bóng dứt điểm của mình.
Ở chiều ngược lại, dù mất đi cổ máy ghi bàn hạng nặng như Mbappe, PSG dưới thời Luis Enrique lại cho thấy bộ mặt mạch lạc và gắn kết hơn bao giờ hết. Họ trở thành một tập thể đúng nghĩa, chiến đấu vì đội bóng và chức vô địch Champions League trong 2 mùa vừa qua là minh chứng rõ nhất.
Chứng kiến sự thành công của PSG, ngày càng có nhiều người tin rằng đội bóng của Luis Enrique thực chất là một “gã khổng lồ ngủ quên”, và sự thức tỉnh ấy đang trở thành ví dụ tiêu biểu cho một trong những học thuyết nổi tiếng nhất trong thể thao: Ewing Theory.
Khi mất ngôi sao lại là lúc đội bóng mạnh hơn
“Ewing Theory” từng được nhắc đến vô số lần trong thể thao Mỹ. Ý tưởng rất đơn giản: một đội bóng đôi khi lại thi đấu tốt hơn khi ngôi sao lớn nhất của họ vắng mặt, giống như cách Georgetown hay New York Knicks từng làm được khi Patrick Ewing chấn thương hoặc ngồi ngoài. Khái niệm này được phổ biến bởi Bill Simmons, còn người đặt nền móng cho nó là Dave Cirilli.
Để lý thuyết ấy đứng vững, thường phải có hai điều kiện.
Điều kiện đầu tiên là: một ngôi sao nhận được sự chú ý quá lớn từ truyền thông và người hâm mộ, nhưng đội bóng của anh ta lại không giành được điều gì thật sự lớn lao khi có anh ta.
Với Mbappe, đây là tiêu chí hơi phức tạp. Xét riêng ở cấp độ đội tuyển, anh là một trong những cầu thủ thành công nhất lịch sử bóng đá hiện đại. Nhưng nếu gạt câu chuyện đội tuyển sang một bên và chỉ nhìn vào bóng đá CLB, PSG rõ ràng đã nhiều năm liên tiếp lận đận ở Champions League.
Những chức vô địch Ligue 1 với họ gần như chỉ là chuyện đương nhiên, bởi ưu thế tài chính của PSG quá lớn so với phần còn lại. Nhưng ở những trận đấu loại trực tiếp với các ông lớn châu Âu, đội bóng Pháp thường xuyên gục ngã đúng lúc quan trọng nhất.
Mbappe gia nhập PSG từ mùa 2017/18. Kỷ nguyên của anh tại Paris là chuỗi những lần hụt hơi, những cú sảy chân, một chút xui xẻo và cũng là cảm giác họ luôn thiếu một điều gì đó để thật sự bước qua giới hạn.
Điều kiện thứ hai của “Ewing Theory” là: khi ngôi sao ấy ra đi, cả truyền thông lẫn người hâm mộ lập tức đánh giá thấp đội bóng ở mùa kế tiếp. Và PSG đúng là như vậy.
Khi Champions League mùa 2024/25 khởi tranh, PSG không được nhà cái xếp vào nhóm sáu ứng viên hàng đầu. Không còn Mbappe, không còn đầu ra bàn thắng chủ lực, tại sao họ lại phải được đánh giá cao?
Trong mùa hè ấy, thay đổi đáng kể nhất tại Parc des Princes là Mbappe ra đi và tài năng 20 tuổi Desire Doue cập bến. Doue được xem là một trong những viên ngọc sáng nhất châu Âu, nhưng dẫu sao vẫn chỉ là một cầu thủ tuổi teen còn rất non kinh nghiệm thay cho người bị xem là cầu thủ hay nhất thế giới. Cộng thêm Bradley Barcola mới 23 tuổi và Ousmane Dembele vốn từng nhiều năm vật lộn với chấn thương, PSG bị nhìn nhận là thiếu hẳn hỏa lực.
Mùa giải 2024/25 lẽ ra phải là một năm chuyển giao của PSG. Nhưng thực tế lại là mùa giải đỉnh cao nhất trong lịch sử đội bóng này.
PSG đã lột xác như thế nào trong mùa 2024/25?
Tất nhiên, cuộc sống sau Mbappe không trơn tru ngay lập tức. PSG từng khởi đầu vòng phân hạng Champions League khá chật vật. Họ thua Atletico Madrid 1-2, thua Bayern Munich 0-1 và thua Arsenal 0-2 trong giai đoạn đầu mùa. Những tỷ số ấy phản ánh rất rõ vấn đề: PSG gần như không tạo được đủ áp lực tấn công, đặc biệt ở các trận gặp Bayern và Arsenal. Họ trông đúng như một đội vừa mất đi cầu thủ hay nhất mà chưa tìm ra phương án thay thế.
PSG buộc phải thắng Manchester City và Stuttgart ở hai lượt cuối vòng phân hạng mới có thể giành quyền vào vòng play-off. Và kể từ chính thời điểm bước vào những trận bản lề ấy hồi tháng 1, đội bóng của Luis Enrique đã biến đổi hoàn toàn.
Họ đánh bại Man City 4-2, rồi hủy diệt Stuttgart 4-1. Sau đó, PSG nghiền nát Brest với tổng tỷ số 10-0 sau hai lượt ở vòng play-off. Đội bóng từng chật vật đầu mùa bỗng bùng nổ dữ dội như một siêu tân tinh.
Có thể người ngoài nghi ngờ, nhưng Luis Enrique thì chưa bao giờ mất niềm tin. Ông từng tuyên bố vào tháng 2:
“Tôi đã rất dũng cảm khi nói mùa trước rằng chúng tôi sẽ trở thành một đội bóng mạnh hơn cả trong tấn công lẫn phòng ngự nếu không còn Mbappe. Tôi vẫn nghĩ vậy. Những con số chứng minh điều đó. Các cầu thủ đã xem đó như một thử thách.”
Mbappe là một mũi công đẳng cấp thế giới bên cánh trái và là sát thủ cực bén trong vòng cấm. Nhưng khi đối phương có bóng, anh gần như không đóng góp quá nhiều vào khâu phòng ngự. Hình ảnh quen thuộc là Mbappe đứng trên vai hậu vệ cuối cùng, chờ thời cơ tung ra đòn kết liễu. Một khi nhận được bóng trong tư thế đối mặt, gần như không ai có thể ngăn cản anh trong những pha một đối một.
Tốc độ kinh hoàng và khả năng rê dắt của Mbappe luôn khiến đối thủ tê liệt. Nhưng đồng thời, nó cũng khiến PSG bị phụ thuộc quá lớn vào một hướng tấn công duy nhất. Những đội bóng hay nhất của Luis Enrique trước đây đều mạnh ở sự đa dạng, linh hoạt và di chuyển liên tục. Còn ở PSG mùa trước, nếu bạn là một tiền vệ, gần như nhiệm vụ số một của bạn khi lên bóng chỉ là: tìm khoảng trống cho Mbappe rồi chuyền thật nhanh cho anh.
Cách đó hiệu quả đến một mức độ nào đó. Mbappe ghi 44 bàn trên mọi đấu trường mùa trước. Goncalo Ramos là cầu thủ duy nhất khác của PSG cán mốc hai chữ số. Riêng Mbappe tung ra tới 204 cú dứt điểm. Không cầu thủ nào khác của PSG có quá 88 lần sút.
Đặt cả hệ thống xoay quanh cầu thủ chạy cánh hay nhất thế giới rõ ràng là một kế hoạch hợp lý. Nó giúp PSG thắng rất nhiều trận. Nhưng đội bóng hiện tại của Luis Enrique lại khó bị bắt bài hơn nhiều.
Sức mạnh mới của PSG: trẻ, đa dạng và giàu năng lượng
Sự ra đi của Mbappe trùng với thời điểm PSG mạnh dạn đặt niềm tin vào lớp cầu thủ trẻ, đặc biệt là cầu thủ trẻ người Pháp. Ở 5 giải vô địch hàng đầu châu Âu mùa 2024/25, chỉ có Chelsea và Strasbourg là sở hữu độ tuổi trung bình đội hình thấp hơn PSG.
Mùa 2023/24, Bradley Barcola đã cho thấy nhiều tín hiệu hứa hẹn bên cánh trái. Cầu thủ trẻ người Pháp có 5 bàn và 9 kiến tạo sau 26 lần đá chính trên mọi đấu trường, nhưng luôn bị che khuất bởi cái bóng của Mbappe. Còn mùa này, anh đã bước hẳn ra ánh sáng với 21 bàn và 21 kiến tạo sau 64 trận.
Desire Doue cũng chào sân bằng màn trình diễn tuyệt vời. Anh có đến 16 bàn thắng và 16 kiến tạo trong mùa giải đầu tiên cùng PSG. Và như thể vẫn chưa đủ phương án tấn công, PSG còn đưa về Khvicha Kvaratskhelia từ Napoli trong tháng 1.
Thời điểm đó, thương vụ này bị cho là thừa thãi, bởi PSG đã có sẵn bốn cái tên tranh ba vị trí gồm Doue, Barcola, Ramos và Dembele. Nhưng chứng kiến những gì Kvaratskhelia thể hiện, mọi nghi ngờ đều bị dập tắt.
Trong hàng công ấy, Dembele ở tuổi 28 lại trở thành “lão tướng”. Trước khi Mbappe nổi lên như người kế vị Messi và Ronaldo, từng có thời điểm Dembele mới là cái tên được kỳ vọng sẽ bước vào quỹ đạo ấy. Tốc độ khủng khiếp, khả năng đi bóng và xử lý bằng cả 2 chân trong không gian hẹp của anh từng làm mê hoặc Dortmund rồi Barcelona từ khi chưa đầy 21 tuổi. Nhưng chấn thương và khả năng dứt điểm thiếu ổn định đã làm chậm bước tiến của Dembele trong suốt sáu năm tại Camp Nou.
Nhưng ở mùa 2024/25, Dembele đã chơi thứ bóng đá hay nhất sự nghiệp. Anh ghi đến 35 bàn và 16 kiến tạo sau 53 trận, là hạt nhân chính trong cú ăn 3 của PSG. Danh hiệu Quả bóng Vàng 2025 chính là bằng chứng rõ nhất cho mùa giải đỉnh cao của Dembele.
Và có lẽ, sự bùng nổ ấy sẽ không thể xảy ra nếu Mbappe vẫn còn ở PSG.
Luis Enrique đã kéo Dembele vào trung lộ nhiều hơn, chơi gần như một tiền đạo. Nhưng thứ khiến PSG nguy hiểm thật sự không nằm ở riêng Dembele, mà ở việc cả năm cầu thủ tấn công của họ đều có thể hoán đổi vị trí, di chuyển vào mọi không gian và liên tục khiến hàng thủ đối phương rối loạn.
Hệ thống tấn công của PSG bây giờ khó đoán hơn nhiều khi không còn phụ thuộc tuyệt đối vào Mbappe. Các bàn thắng đến từ khắp nơi.
Đóng góp bàn thắng của PSG mùa 2024/25:
- Ousmane Dembele: 35 bàn, 16 kiến tạo, tổng 51 lần góp công vào bàn thắng
- Bradley Barcola: 21 bàn, 21 kiến tạo, tổng 42
- Desire Doue: 16 bàn, 16 kiến tạo, tổng 32
- Goncalo Ramos: 19 bàn, 6 kiến tạo, tổng 25
- Khvicha Kvaratskhelia: 4 bàn, 3 kiến tạo, tổng 7
(gia nhập từ tháng 1)
Dembele cũng đóng góp phòng ngự nhiều hơn Mbappe rất nhiều, điều giúp PSG triển khai pressing hiệu quả hơn hẳn. Tất cả các tiền đạo của họ đều lao vào gây áp lực khi đối phương có bóng. Đây là điều đã nhiều năm rồi người ta không còn thấy ở PSG.
Đội bóng Pháp giành lại bóng thường xuyên hơn, và đặc biệt là giành bóng ở vị trí cao hơn. Một phần công lớn thuộc về tân binh Joao Neves, người đang nổi lên như một trong những tiền vệ xuất sắc nhất châu Âu. Theo FBref, anh nằm trong nhóm 96% cầu thủ hàng đầu về số lần tắc bóng thành công.
Bên cạnh đó là khả năng chuyền bóng đẳng cấp của Fabian Ruiz và Vitinha, cùng năng lực thoát pressing của Warren Zaire-Emery. Luis Enrique lúc này đang sở hữu một trong những tập thể toàn diện nhất lục địa già. Trong quá khứ, tuyến giữa PSG thường bị nghi ngờ là yếu về thể chất, đẹp trong kiểm soát nhưng thiếu sức nặng khi tranh chấp. Còn hiện tại, họ vừa cầm bóng tốt vừa đủ mạnh để đoạt bóng trở lại.
PSG chứng minh Enrique đã đúng
Enrique từng tự tin tuyên bố PSG mạnh hơn khi không có Mbappe, và những gì ông và gã khổng lồ nước Pháp làm được ở 2 mùa giải qua là minh chứng rõ nét nhất cho điều đó.
Ở chiều ngược lại, Real Madrid đang gặp đúng những vấn đề mà PSG gặp phải. Sự hiện diện của Mbappe là quá lớn, anh trở thành trung tâm trong mọi pha bóng, dẫn đến các ngôi sao tấn công khác như Vinicius, Jude Bellingham hay Rodrygo đều sa sút rõ rệt.
Real Madrid cũng gặp các vấn đề về pressing cũng như triển khai lối chơi, hệt như cách PSG từng gặp khi sở hữu Mbappe. Theo báo chí Tây Ban Nha, nội bộ Real Madrid cũng bắt đầu bất mãn với ngôi sao người Pháp.
Từ cậu bé vàng mới của bóng đá thế giới, Mbappe vẫn chưa thể vươn đến đỉnh cao như mọi người kỳ vọng. Anh chưa thể vô địch Champions League, chưa thể giàh Quả bóng Vàng và cũng chưa giúp Pháp giành thêm danh hiệu lớn nào sau World Cup 2018.
Và nếu nhìn từ “Ewing Theory”, PSG thực sự mạnh hơn khi không còn Kylian Mbappe. Và lần này, khoảng cách là rất rõ ràng.
